آيا او بر غيب اطلاع يافته يا آن‌كه با حضور در نزد خداى رحمان پيمانى از او گرفته است ؟ يعنى پيدا كردن مال و اولاد در آيندهء دنيا غيب است و كسى از آن آگاه نيست چه رسد به عالم آخرت و يافتن مال و اولاد در آن‌جا . و استفهام براى تعجب است از گفتار و ادعاى او . كَلَّا سَنَكْتُبُ مَا يَقُولُ وَنَمُدُّ لَهُ مِنَ الْعَذَابِ مَدّاً يعنى : چنين نيست كه او مىگويد ؛ به زودى گفتار او را مىنويسيم - به محض تكلّم او آنچه را كه مىگويد به وسيلهء رقيب و عتيدش « 1 » در صحيفهء عمل او مىنويسيم - و طولانى مىكنيم يا زياد مىنماييم عذابى را كه براى او نوشته‌ايم به نحوى خاص . يعنى آن را گوناگون مىكنيم و رفته رفته بر آن مىافزاييم و به آن ابديت و جاودانگى مىبخشيم . وَنَرِثُهُ مَا يَقُولُ وَيَأْتِينَا فَرْداً يعنى : و آنچه را كه مدام در دنيا مىگويد از كلمات كفر و شرك‌آميز و لغو و باطل ، همه را از وى ارث مىبريم . يعنى آن‌گاه كه او در حال كفر مُرد صحيفهء گفتار او همانند تَرَكهء ميّت در دست ما باقى مىماند . و او در روز قيامت هنگامى كه در نزد ما حاضر شود تنها و بدون مال و منال خواهد آمد . زيرا اموالش در دنيا مانده و اولادش هم با او دشمن خواهند بود . وَاتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لِّيَكُونُوا لَهُمْ عِزّاً « 81 » كَلَّا سَيَكْفُرُونَ بِعِبَادَتِهِمْ وَيَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدّاً « 82 » أَلَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّيَاطِينَ عَلَى الْكَافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزّاً « 83 » فَلَا تَعْجَلْ عَلَيْهِمْ إِنَّمَا نَعُدُّ لَهُمْ عَدّاً « 84 » لغت و اعراب : عزّ : اقتدار و غلبه و شكست‌ناپذيرى . ليكونوا لهم ضمير جمع مرفوع راجع به آلهه و جمع مجرور راجع است به مشركان . ازّ و هزّ مصدرند به معناى تحريك كردن شىء

--> ( 1 ) . رقيب و عتيد صفت يك فرشته است ، چه فرشتهء نويسندهء نيكىها و چه فرشتهء نويسندهء گناهان .